01 / Architektura i architekci
Domy A–D
Typowe drewniane domy powstawały w kilku wariantach różniących się wielkością i programem. Łączyły je spokojne proporcje, czterospadowe dachy, poziome deskowanie i werandy.
Boernerowo · Historia • Ludzie • Natura
Architektura i architekci
Boernerowo zaprojektowano jako spójne osiedle wśród zieleni. Dom, ogród, ulica i las tworzyły jeden przemyślany układ.
02 / Architektura i architekci
Dom rosnący
Koncepcja domu, który można było rozwijać etapami wraz z potrzebami rodziny, odpowiadała praktycznemu i ekonomicznemu charakterowi osiedla.
03 / Architektura i architekci
Architekci Boernerowa
Za unikalny kształt osiedla odpowiadał zespół projektantów związanych z Wydziałem Budowlanym Ministerstwa Poczt i Telegrafów. Poniżej przedstawiamy najważniejszych twórców Boernerowa.
Dom rosnący / dokumentacja
Rzuty typów A–E
Projekty „domów rosnących” umożliwiały rozpoczęcie budowy od niewielkiego, funkcjonalnego domu i jego późniejszą rozbudowę wraz ze zmianą potrzeb rodziny. Poniższe rzuty pokazują kolejne typy i warianty opracowane dla Boernerowa.
Archiwum / lata 30.
Jak powstawało Boernerowo
Budowa osiedla zmieniała leśny teren etapami. Najpierw wytyczano ulice i działki, następnie powstawały drewniane domy, ogrody oraz wspólne obiekty. Wybrane kadry pokazują skalę przedsięwzięcia i szybki rozwój nowego osiedla.
Do galerii wybrano najlepiej zachowane i najbardziej czytelne ujęcia. Rekonstrukcje barwne nie są prezentowane jako oryginalne fotografie kolorowe.
Boernerowo w prasie
O budowie osiedla pisano w gazetach
Powstawanie nowoczesnego osiedla dla pracowników łączności interesowało przedwojenną prasę. Publikowano fotografie nowych domów, relacje z placu budowy i informacje o założeniach inwestycji. Boernerowo przedstawiano jako przykład planowanego osiedla mieszkaniowego, które łączyło funkcjonalną zabudowę z zielenią i ideą miasta‑ogrodu.
Reprodukcje zachowujemy jako świadectwo tego, jak inwestycję opisywano i promowano w chwili jej powstawania.
Film dokumentalny
Boernerowo i jego powstanie
Film przybliża początki osiedla, jego architekturę oraz ludzi związanych z budową Boernerowa.
1903–1971
Wanda Boerner‑Brzechffa
Wanda Boerner‑Brzechffa, primo voto Przewłocka, ps. „Grażyna” – architektka, żołnierka Armii Krajowej i uczestniczka Powstania Warszawskiego. Była bratanicą Ignacego Boernera.
W 1929 roku ukończyła Wydział Architektury Politechniki Warszawskiej. Należała do współzałożycieli SARP i projektowała charakterystyczne „domy rosnące” na Boernerowie. Pracowała m.in. w biurze projektowym Ministerstwa Poczt i Telegrafów oraz w Funduszu Kwaterunku Wojskowego.
Była autorką projektów budynków wojskowych, mieszkalnych i pocztowych, m.in. urzędu pocztowego w Iwoniczu‑Zdroju, poczty w Lidzie oraz domów w Gdyni i na Helu.
Jej pierwszym mężem był architekt i wojskowy Mikołaj Przewłocki, zamordowany w 1940 roku w Charkowie. Po II wojnie światowej Wanda wyjechała do Wielkiej Brytanii, gdzie nadal pracowała jako architektka i używała nazwiska Boerner‑Brzechffa. Zmarła w Londynie. Została pochowana wraz z pierwszym mężem na Cmentarzu Ewangelicko‑Augsburskim w Warszawie.
1904–1981
Jan Reda
Jan Reda – architekt szczególnie związany z przedwojenną zabudową Boernerowa. W latach 1924–1930 studiował na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, gdzie później pracował jako asystent.
Był zatrudniony m.in. w Ministerstwie Komunikacji i Zarządzie Miasta Stołecznego Warszawy. Uczestniczył także w budowie gmachu Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. Od 1932 roku prowadził własną pracownię architektoniczną.
Projektował budynki mieszkalne, szkoły i obiekty użyteczności publicznej. Na Boernerowie stworzył około trzydziestu domów i willi jednorodzinnych, w tym własny dom przy ul. Kunickiego 45, dawniej ul. Boernera.
Był również autorem przedwojennej kaplicy na Boernerowie. W 1970 roku przebudował ją na kościół garnizonowy i zaprojektował znajdującą się obok plebanię.
1899–1968
Stanisław Odyniec‑Dobrowolski
Stanisław Odyniec‑Dobrowolski – architekt, który po ukończeniu studiów prowadził własną pracownię. Projektował m.in. dla Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, Ministerstwa Poczt i Telegrafów oraz Funduszu Kwaterunku Wojskowego.
Do jego przedwojennych realizacji należały m.in. Instytut Radio‑Teletechniczny i Dom Medyka w Warszawie, szpital wojskowy w Łodzi, urząd pocztowo‑telefoniczny w Rzeszowie, kamienica przy ul. Świętojańskiej oraz willa Albatros w Gdyni. Zaprojektował również kilka willi na Boernerowie.
Po wojnie pracował w Biurze Odbudowy Stolicy. Uczestniczył w odbudowie gmachów Sejmu i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Był także autorem monumentalnego budynku przy placu Powstańców Warszawy 1/5. Należał do warszawskiego oddziału SARP.
URBANISTYKA I PLANOWANIE PRZESTRZENI
Adam Kuncewicz i Adam Jurewicz
W latach 1932–1933 opracowali kompleksowy plan urbanistyczny Boernerowa. Oparli go na koncepcji miasta‑ogrodu, wyznaczając regularny układ ulic, 284 działki budowlane oraz pasy zieleni izolujące domy od głównych arterii.
Inicjatorem budowy osiedla był Ignacy Boerner – Minister Poczt i Telegrafów II Rzeczypospolitej. W 1932 roku przeznaczył państwowe grunty sąsiadujące z Transatlantycką Centralą Radiotelegraficzną na budowę tanich i funkcjonalnych domów dla pracowników resortu łączności: pocztowców, telegrafistów i inżynierów.
Projekt realizowało Towarzystwo Popierania Budowy Domów Własnych, a nad całością prac architektonicznych czuwał Julian Puterman‑Sadłowski, szef biura projektowego ministerstwa.